Kararın özeti
İdare aleyhine kamulaştırmasız el atma tazminatına ilişkin ilamla başlatılan takipte idare, 2942 sayılı Kanun'un 7421 sayılı Kanun'la eklenen ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrası gereğince önce kendisine yazılı başvuru yapılması gerektiğini ileri sürmüş; icra mahkemesi takibi iptal etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetmiştir. Daire, 2942 sayılı Kanun'da hukuki el atmanın ek 1 inci maddede, 09.10.1956 ile 04.11.1983 arasındaki fiili el atmaların geçici 6 ncı maddede düzenlendiğini, 04.11.1983'ten sonraki fiili el atma davalarının ise yasal dayanağını Kanun'dan değil 1956 tarihli İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu kararlarından aldığını belirtmiştir. Takibe dayanak ilamda el atmanın bu tarihten sonra gerçekleştiği kabul edildiğinden ilamın 2942 sayılı Kanun uyarınca verilmediği, ek 4/1 hükmünün uygulanamayacağı sonucuna varılmış; Bölge Adliye Mahkemesi kararı kaldırılarak şikâyetin reddi gerektiği gerekçesiyle icra mahkemesi kararı bozulmuştur.
Kararın tam metni
MAHKEMESİ : Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi
Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davalı/alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü :
Borçlu idare aleyhine başlatılan örnek 4-5 ilamlı icra takibinde; borçlu idarenin icra mahkemesine başvurusunda, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’nun ek 4/1. maddesine göre idareye yazılı başvuruda bulunulmadan takip başlatılamayacağını ileri sürerek takibin iptalini talep ettiği, İlk Derece Mahkemesince; şikayetin kabulü ile takibin iptaline karar verildiği, kararın alacaklı tarafından istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunun esastan reddine hükmedildiği, kararın alacaklı tarafından temyiz edildiği anlaşılmaktadır.
7421 Sayılı Kanunun 5. maddesiyle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu’na eklenen ek 4. madde 26.11.2022 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu Kanun uyarınca mahkemelerce hükmedilen bedel, tazminat, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin davacının veya davacı vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına bu bildirim tarihinden itibaren otuz gün içinde yatırılacağı, söz konusu süre içinde ödeme yapılmaması halinde ise genel hükümler dairesinde icra olunacağı öngörülmüştür. Kanun gerekçesinde de Kanun uyarınca hükmedilen kamulaştırma bedelleri ve kamulaştırmasız el atma tazminatlarına ilişkin mahkemelerce verilen kararlar ile bu kararlardaki bedel, tazminat, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin tahsili için başlatılacak icra takiplerinin maddenin kapsamına girdiği ifade edilmiştir.
2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu ek madde 1’de hukuki el atmalara, geçici madde 6’da 09.10.1956 tarihi ile 04.11.1983 tarihi arasında yapılan fiili el atmalara ilişkin düzenlemeler yer almaktadır. 04.11.1983 tarihinden sonra kamulaştırma yapılmaksızın el konulan taşınmazlar hakkında açılan davalara ilişkin 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu’nda yasal düzenleme bulunmamaktadır. Bu davaların yasal kaynağını Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulunun 16.05.1956 tarihli 1956/1 Esas, 1956/6 Karar ile 16.05.1956 tarihli 1954/1 Esas, 1956/7 Karar sayılı kararlarından aldığı nazara alındığında, 26.11.2022 tarihli 32025 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 16.11.2022 tarihli 7421 sayılı Vergi Usul Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 5. maddesi ile 2942 Sayılı Kanuna ek 4. maddenin birinci fıkrasının 04.11.1983 tarihinden sonra fiilen el atılan taşınmazlar için açılan davalarda uygulanma imkanı bulunmamaktadır. (Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2023/7134 Esas, 2023/8039 Karar sayılı ilamı)
Somut olayda; takibe dayanak kesinleşmemiş ilamda, kamulaştırmasız el atmanın 04.11.1983 tarihinden sonrasına ilişkin olduğu kabul edilerek hüküm kurulduğu, bu hali ile kararın 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca verilmediği görülmekle, aynı Kanunun Ek 4/1. maddesinin şikayete konu takipte uygulama yeri bulunmamaktadır.
O halde; İlk Derece Mahkemesince şikayetin reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçe ile takibin iptali yönünde hüküm tesisi ve Bölge Adliye Mahkemesince de istinaf başvurusunun esastan reddi isabetsiz olup Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılması ve İlk Derece Mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.
SONUÇ :
Alacaklının temyiz itirazlarının kabulü ile yukarıda yazılı nedenlerle 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK’nın 364/2. maddesinin göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK’nın 373/1. maddesi uyarınca, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesinin 18.12.20 25… /11 58… /1451 Karar sayılı istinaf talebinin esastan reddine ilişkin kararının KALDIRILMASINA,
Çorum İcra Hukuk Mahkemesinin 06.08.20 25… /250 E.-2025/477 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 16.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kaynak
Karar metni, Adalet Bakanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi’nde yayımlanan anonimleştirilmiş metinden değiştirilmeden alınmıştır. Özgün metin: https://mevzuat.adalet.gov.tr/ictihat/1235256000. Özet paragrafı kamulastirma.net tarafından hazırlanmıştır; kararın bağlayıcı içeriği tam metindir.