Kamulaştırma Şerhi Nedir? Türleri ve Tapu Bildirimleri

Son güncelleme:

Kamulaştırma şerhi, kamulaştırma sürecindeki bir taşınmazın tapu kaydına, idarenin veya mahkemenin bildirimiyle işlenen kayıttır. 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (KK) m. 7’ye göre idare, kamulaştırma kararından sonra şerh verilmesini tapuya bildirir. İdare altı ay içinde bedel tespiti ve tescil davası açtığını belgelemezse şerh resen silinir. Devir yasağı içeren şerhler ise KK m. 31 ve m. 27’ye dayanır.

Bu sayfa konunun genel haritasıdır: şerhin hangi hükümlere dayandığı, tapu kaydında neyi değiştirdiği, hangi sürelere bağlı olduğu ve nasıl kalktığı anlatılır. Tapudan gelen belirli bir bildirimin okunması gibi ayrıntılar alt sayfalarda ele alınır.

Kamulaştırma şerhi neden konulur?

Kamulaştırma tek bir işlemle bitmez. İdare önce kamulaştırma kararı verir, sonra malikleri araştırır, satın alma görüşmesi yapar; anlaşma olmazsa mahkemeye başvurur. Bu süreç aylarca sürebilir. Bu arada taşınmaz el değiştirirse ya da üzerinde yeni bir ayni hak kurulursa, idare yanlış kişiyle görüşmeye veya yanlış kişiye karşı dava açmaya başlayabilir.

KK m. 7’deki şerh bu sorunu çözmek için düzenlenmiştir. Kanuna göre idarenin şerh için tapu idaresine yaptığı bildirim tarihinden itibaren malik değişirse, mülkiyette veya mülkiyet dışındaki ayni haklarda değişiklik olursa, tapu idaresi bunu kamulaştırmayı yapan idareye bildirmek zorundadır. Böylece idare, taşınmazın hukuki durumundaki değişikliklerden haberdar olur.

Şerh, malik açısından ise taşınmazın kamulaştırma sürecine girdiğinin tapu kaydında görünür hâle gelmesi demektir. Öğretide, kamulaştırma kararının özel kişinin mülkiyet hakkını sınırlandırdığı, idarenin kanundaki usule uymaması hâlinde mülkiyet hakkının ihlal edilmiş olacağı belirtilmiş; Anayasa Mahkemesinin bu konudaki bireysel başvuru kararları kanunilik, kamu yararı ve ölçülülük ilkeleri üzerinden incelenmiştir [1]. Bizim değerlendirmemize göre, KK m. 7’nin şerhi altı aylık bir süreye bağlaması da bu sınırlamanın belirsiz biçimde uzamasının önüne geçen bir düzenlemedir.

Kanunda hangi şerh türleri var?

Kamulaştırma Kanunu’nda tapu kaydına yansıyan birden fazla hüküm vardır. Bunlar aynı adla anılsa da dayanakları, ne zaman konuldukları ve sonuçları farklıdır.

1. KK m. 7: idari şerh. Maddenin başlığı “Kamulaştırmada önce yapılacak işlemler ve idari şerh”tir. İdare, kamulaştırma kararını verdikten sonra kamulaştırmanın tapu siciline şerh verilmesini, taşınmazın kayıtlı olduğu tapu idaresine bildirir. Bu şerh, sürecin başında, henüz mahkemeye gidilmeden konulur. Maddenin son cümlesi şerhi altı aylık süreye bağlar.

2. KK m. 31’in (b) bendi: devir yasağı. KK m. 31, “Yasak işler ve eylemler” başlığını taşır. (b) bendi, mahkemece KK m. 10 uyarınca yapılan tebligat, davet veya ilanen tebliğden sonra taşınmazın başkasına devir ve ferağını veya temlikini yasaklar. Kanunda “31/B” adını taşıyan ayrı bir madde yoktur; bu ifade, (b) bendine verilen kısa addır. Bentte şerh için ayrı bir süre de öngörülmemiştir.

3. KK m. 27: acele kamulaştırmada devir yasağı şerhi. Acele kamulaştırmada mahkemenin el koyma kararı tapu müdürlüğüne bildirilir ve taşınmazın başkasına devir, ferağ veya temlikinin yapılamayacağı tapu kütüğüne şerh edilir. Bu fıkra 2018 yılında 7139 sayılı Kanunla eklenmiştir. Aynı fıkraya göre el koyma kararından sonra taşınmaz boşaltılır.

4. KK m. 30: kamu idareleri arasındaki devirde beyan şerhi. Bir kamu idaresinin taşınmazı başka bir kamu idaresine devredildiğinde, taşınmazın devir amacı veya devreden idarenin izni dışında başka bir kamusal amaçla kullanılamayacağı tapu kütüğünün beyanlar hanesine şerh verilir. Bu şerh özel kişilerin taşınmazlarıyla ilgili değildir; kanunda başka bir şerh türü bulunduğunu göstermek için anıyoruz.

Uygulamada malikleri en çok ilgilendiren, ilk üç türdür. Yargıtay kararlarında bunların sınırının her zaman keskin çizilmediği görülür; bu konu aşağıda ayrıca anlatılmıştır.

Uygulamada “31/b şerhi” nasıl anılıyor?

Önbelleğimizdeki Yargıtay 5. Hukuk Dairesi kararlarında uyuşmazlık genellikle “KK m. 31’in birinci fıkrasının (b) bendi gereğince taşınmazın tapu kaydına konulan şerhin terkini” olarak nitelendirilmiştir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/1378, K. 2026/12397, T. 08.09.2026 ve Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/8409, K. 2025/18662, T. 25.12.2025 kararlarında aynı şerh, malik tarafından dava dilekçesinde “kamulaştırma şerhi” diye anılmıştır. Bu kararlarda iki ad aynı kayıt için kullanılmıştır.

Mahkemeler, KK m. 31’in (b) bendine dayandırılan bu şerhlere KK m. 7’nin son cümlesindeki altı ay kuralını uygulamıştır. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/13339, K. 2025/5270, T. 16.04.2025 kararıyla onanan dosyada, 31/b’ye dayanılarak konulan şerhte altı ay içinde bedel tespiti ve tescil davası açılmadığı için KK m. 7’nin son cümlesindeki koşulların gerçekleştiği kabul edilmiş ve terkin kararı yerinde bulunmuştur.

Bu kullanımın tapuya gelen bildirimlerle ilişkisini ayrıca inceledik. “31/B” ibareli bir bildirim aldıysanız, bunun neyi gösterdiğini ve neyi göstermediğini Tapudan 31/B Şerhi Mesajı Geldi: Ne Anlama Gelir? Ne Yapmalı? (2026 Rehberi) yazısında ayrıntılı biçimde bulabilirsiniz.

Şerh taşınmazın satışını engeller mi?

Bu sorunun tek bir cevabı yoktur; cevap, şerhin dayanağına ve tapu kaydında ne yazdığına bağlıdır.

Kanun metni açısından. KK m. 7’nin metni şerhin devri yasakladığını söylemez; tapu idaresine iki görev yükler: idarenin bildirim tarihinden itibaren meydana gelen malik ve ayni hak değişikliklerini idareye bildirmek ve altı ay içinde mahkeme belgesi sunulmazsa şerhi resen sicilden silmek. Öğretide de bu aşamada konulan şerhin taşınmazın alım satımını tek başına engellemediği, ancak sonraki tapu işlemlerinin idareye bildirildiği ve idarenin şerhten sonra süresiz beklemeyeceği açıklanmıştır [2]. Buna karşılık KK m. 31’in (b) bendi, mahkemenin KK m. 10 tebligatından sonra devri açıkça yasaklar; KK m. 27 de acele kamulaştırmada devir yasağının tapuya şerh edileceğini düzenler.

Tapu kaydı açısından. Uygulamada kayıt, kanundaki bu ayrımı her zaman yansıtmayabilir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/16539, K. 2026/8425, T. 06.05.2026 kararıyla onanan dosyada, tapu kaydında 31/b’ye dayanan ve devri engelleyen “satılamaz” şerhi bulunduğu, altı ay içinde dava açılmadığı ve malikin terkin davası açmakta hukuki yararı olduğu kabul edilmiştir. Kararda bu şerhin idarenin yazısı üzerine konulduğu belirtilmiştir.

Dolayısıyla “kamulaştırma şerhi satışa engel değildir” ya da “her kamulaştırma şerhi satışı durdurur” gibi genel bir cümle kurmak doğru olmaz. Satış veya devir planı olan malik için belirleyici olan, kendi tapu kaydındaki şerhin metni ve dayandığı maddedir.

KK m. 7’nin işleyişi açısından bir noktaya daha dikkat çekmek gerekir. İdarenin şerh için tapu idaresine yaptığı bildirim tarihinden itibaren taşınmaz el değiştirirse tapu idaresi bu değişikliği kamulaştırmayı yapan idareye bildirir. Böylece idare, satın alma görüşmesini veya mahkemeye başvurusunu kayıttaki yeni duruma göre yürütebilir. Taşınmazı almayı düşünen bir kişi açısından da kayıttaki şerh, taşınmazın bir kamulaştırma sürecinin içinde olduğunu gösteren bir bilgidir.

Kamulaştırma şerhinin şartları nelerdir?

KK m. 7’ye göre idari şerhin ön şartı, idarenin bir kamulaştırma kararı vermiş olmasıdır. Kanun, şerh bildirimini “kamulaştırma kararı verdikten sonra” yapılacak bir işlem olarak düzenler. Aynı maddeye göre idare, kamulaştırılacak taşınmazın sınırını, yüzölçümünü ve cinsini gösteren ölçekli planı yapar veya yaptırır; malikleri, tapu kaydı yoksa zilyetleri ve adreslerini tapu, vergi ve nüfus kayıtlarından ya da ayrıca yaptıracağı araştırmayla tespit ettirir.

KK m. 31’in (b) bendindeki devir yasağının şartı ise mahkemenin KK m. 10 uyarınca malike tebligat, davet veya ilanen tebliğ yapmış olmasıdır. Yani bu yasak, idarenin bedel tespiti ve tescil davasını açtığı ve mahkemenin malike ulaştığı aşamaya bağlanmıştır.

KK m. 27’deki şerhin şartı, acele kamulaştırmada mahkemenin el koyma kararı vermiş olmasıdır. Kanuna göre bu karar, mahkemece yedi gün içinde belirlenen değerin idare tarafından mal sahibi adına davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılmasıyla verilir.

Şerhin dayanağının belgelenmesi de önemlidir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/1852, K. 2026/10405, T. 04.06.2026 kararıyla onanan dosyada, idarenin şerh talebine dayanak gösterilen listede dosya numarası bulunmadığı, yalnızca taşınmaz numarasının bildirildiği ve süresinde bedel tespiti ve tescil davası açıldığının belgelenmediği gerekçesiyle şerhin kaldırılması yerinde görülmüştür.

Şerhle ilgili süreler nelerdir?

Altı aylık şerh süresi. KK m. 7’nin son cümlesine göre idare, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde KK m. 10’a göre kamulaştırma bedelinin tespitiyle idare adına tescil isteğinde bulunduğunu gösteren, mahkemeden alınacak belgeyi tapu idaresine ibraz etmezse şerh tapu idaresince resen sicilden silinir. Süre, şerhin tarihinden başlar. Önbelleğimizdeki kanun metninde bu sürenin uzatılabileceğine ilişkin bir hüküm yoktur.

KK m. 31’in (b) bendi için süre. Bentte devir yasağı için ayrı bir süre öngörülmemiştir. Ancak yukarıda belirtildiği gibi mahkemeler, bu bende dayandırılan şerhlere KK m. 7’deki altı ay kuralını uygulamıştır.

Şerhin terkini davası için süre. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/371, K. 2026/9040, T. 13.05.2026 kararıyla sonuçlanan dosyada, Yargıtay’ın onadığı bölge adliye mahkemesi kararının gerekçesinde şerhlerin terkinine ilişkin davanın herhangi bir süreye bağlı olmadığı ve her zaman açılabileceği belirtilmiştir. Bu tespit bölge adliye mahkemesinin gerekçesidir; Yargıtay kararı onamakla yetinmiştir.

Kamulaştırma sürecinin diğer süreleri. Şerhten sonraki aşamalarda kanunda başka süreler de vardır. KK m. 8’e göre satın alma yoluyla anlaşma olursa idare, anlaşma tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren en geç kırk beş gün içinde bedeli hazır eder. KK m. 10’a göre mahkeme, idarenin başvurusundan itibaren en geç otuz gün sonrası için duruşma günü belirler; malike gönderilen davetiyede savunma ve delillerin tebliğden itibaren on gün içinde yazılı bildirilmesi gerektiği yer alır. Bedelde anlaşma olmazsa mahkeme, belirlediği bedelin bankaya yatırılması için idareye on beş gün süre verir.

Kim kime karşı başvurabilir veya dava açabilir?

İdare, tapu idaresine. KK m. 7’ye göre şerh verilmesini isteyen idaredir; bildirimi taşınmazın kayıtlı olduğu tapu idaresine yapar. Altı ay içinde mahkeme belgesini tapuya sunmak da idarenin işidir.

Tapu idaresi, idareye. İdarenin bildirim tarihinden itibaren malik veya ayni haklar değişirse tapu idaresi bunu kamulaştırmayı yapan idareye bildirir. Altı ay içinde belge sunulmazsa şerhi resen silmek de tapu idaresinin görevidir.

İdare, malike karşı. Satın alma usulüyle sonuç alınamazsa idare, KK m. 10 uyarınca bedel tespiti ve tescil davasını, taşınmazın yerindeki asliye hukuk mahkemesine götürür. Bu dava açıldığında mahkeme malike meşruhatlı davetiye gönderir veya ilan yapar.

Malik, şerh lehtarı idareye karşı. Şerh süresi dolduğu hâlde silinmemişse malik terkin davası açabilir. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/6229, K. 2025/18696, T. 25.12.2025 kararıyla onanan dosyada, altı ay geçtiği hâlde şerh resen silinmemiş ve bedel tespiti ve tescil davası açılmamışsa malikin şerh lehtarı idareye karşı terkin davası açmakta hukuki yararı bulunduğu kabul edilmiştir. Terkin davasının hukuki yarar, taraflar ve giderler yönünden ayrıntısı, bu konuya ayrılacak alt sayfanın kapsamındadır.

Paydaşlar. Önbelleğimizdeki kararların bir kısmında dava, taşınmazın tamamı için değil, davacının payı üzerindeki şerh için açılmıştır. Örneğin Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/8409, K. 2025/18662, T. 25.12.2025 kararıyla onanan dosyada şerhin davacının hissesi üzerinde silinmesine karar verilmiştir.

Görevli mahkeme ve yargı yolu hangisidir?

Bedel tespiti ve tescil davası, KK m. 10’a göre taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesinde görülür. İdarenin altı ay içinde tapuya sunması gereken belge de bu mahkemeden alınır.

Şerhin terkini istemiyle açılan davalara ilişkin olarak incelediğimiz yedi kararın tamamında bölge adliye mahkemesi kararları temyiz aşamasında Yargıtay 5. Hukuk Dairesince incelenmiştir. Başlığında ilk derece mahkemesi gösterilen beş kararda (E. 2024/13339, E. 2025/6229, E. 2026/1852, E. 2026/1378 ve E. 2025/8409 sayılı dosyalar) ilk derece mahkemesi asliye hukuk mahkemesidir; E. 2025/16539 ve E. 2026/371 sayılı kararların başlığında ilk derece mahkemesi yer almamaktadır. Bu, yalnızca incelediğimiz kararlara ilişkin bir gözlemdir; her uyuşmazlık için genel bir görev kuralı olarak sunulmamalıdır.

Kamulaştırma süreci ve şerh nasıl ilerler?

Olağan kamulaştırmada şerh, sürecin farklı aşamalarında farklı anlamlar taşır:

  1. Kamulaştırma kararı. İdare kamulaştırma kararını verir; ölçekli planı hazırlar ve malikleri tespit ettirir (KK m. 7).
  2. İdari şerh. İdare, şerh verilmesini tapu idaresine bildirir. Bu bildirim tarihinden itibaren tapudaki malik ve ayni hak değişiklikleri idareye bildirilir. Altı aylık süre ise şerh tarihinden itibaren işler (KK m. 7).
  3. Satın alma görüşmesi. İdare önce satın alma usulünü uygular (KK m. 8). Anlaşma olursa bedel hazır edilir ve idarenin, taşınmazın kamulaştırma öncesindeki tüm takyidat ve haklardan arındırıldığını bildiren yazısına dayanılarak tapu idaresi, taşınmazı resen idare adına tescil eder ya da kaydını terkin eder; bedel bundan sonra ödenir.
  4. Mahkemeye başvuru. Anlaşma olmazsa idare asliye hukuk mahkemesine başvurur (KK m. 10). İdarenin bu başvuruyu belgeleyip tapuya sunması, şerhin altı ay sonunda silinmesini önler.
  5. Tebligat ve devir yasağı. Mahkeme malike davetiye gönderir veya ilan yapar. KK m. 31’in (b) bendindeki devir yasağı bu tebligattan sonrası için geçerlidir.
  6. Bedelin yatırılması ve tescil. Bedel bankaya yatırılınca mahkeme taşınmazın idare adına tesciline karar verir ve kararı tapu dairesine bildirir (KK m. 10). Bu aşamada artık bir şerh değil, mülkiyetin idareye geçişi söz konusudur.

Acele kamulaştırmada sıra. KK m. 27’ye göre mahkeme yedi gün içinde değer tespiti yaptırır; bu değer idarece bankaya yatırılınca taşınmaza el konulabilir. El koyma kararı tapuya bildirilir ve devir yasağı şerh edilir. Öğretide, 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra acele kamulaştırmaya sıkça başvurulduğu, usulün neredeyse genel bir yönteme dönüştüğü ve bunun mülkiyet hakkı bakımından ciddi sorunlar doğurduğu ileri sürülmüştür [3].

Kamulaştırma sürecine yurt dışından katılmak zorunda kalan maliklerin tebligat ve takip açısından karşılaştığı durumlar için Yurt Dışında Yaşayan Malikler İçin Kamulaştırma Rehberi: Süreç, Haklar ve Bedel Tespiti yazısına bakabilirsiniz.

Şerh hangi yollarla kalkar?

Önbelleğimizdeki kaynaklara göre şerhin kalkması ya da anlamını yitirmesi birkaç yolla olur:

  • Resen silinme. İdare altı ay içinde mahkeme belgesini tapuya sunmazsa şerh tapu idaresince resen sicilden silinir (KK m. 7).
  • Terkin davası. Şerh süresi dolduğu hâlde sicilde kalmışsa malikin terkin davası açabildiği kararlarda kabul edilmiştir (Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/6229, K. 2025/18696, T. 25.12.2025).
  • Kamulaştırmanın tamamlanması. Satın almayla anlaşma veya mahkemenin tescil kararıyla taşınmaz idare adına tescil edilir (KK m. 8, m. 10). Bu durumda malik açısından şerhin yerini mülkiyetin el değiştirmesi alır.

Kamulaştırmasız el atma davası sonrasında konulan şerhler de kararlara konu olmuştur. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/1378, K. 2026/12397, T. 08.09.2026 kararıyla onanan dosyada, bedel tespiti ve tescil davası açılmamış, şerh malikin idareye karşı açtığı kamulaştırmasız el atma davası kesinleştikten sonra konulmuş ve idare terkin istememişti; şerhin terkini kararı yerinde görülmüştür. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/8409, K. 2025/18662, T. 25.12.2025 kararıyla onanan dosyada da taşınmaz hakkında önce acele kamulaştırma kararı, sonra kesinleşen kamulaştırmasız el atma kararı bulunduğundan, bu kararın infazı gerekirken sonradan konulan şerhin KK m. 7’nin son hükmüne göre silinmesi gerektiği kabul edilmiştir.

Eski tarihli şerhlerde nelere dikkat edilir?

Bazı şerhler onlarca yıl önce konulmuştur. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/371, K. 2026/9040, T. 13.05.2026 kararıyla onanan dosyada, 1986 ve 2000 yıllarında konulan ve imar uygulamasıyla yeni parsellere taşınan 31/b şerhlerinin terkinine karar verilmiştir. Bu örnek, eski bir parsel üzerindeki şerhin imar uygulamasından sonra oluşan yeni parsellerin kaydında da görünebileceğini gösterir.

KK m. 7’nin son cümlesi ve KK m. 31, 2001 yılında 4650 sayılı Kanunla değiştirilmiştir. Önbelleğimizde yalnızca bu maddelerin bugünkü metni bulunduğundan, eski şerhlerin konulduğu tarihteki metnin içeriği hakkında bir şey söylemiyoruz. Eski bir şerhte dayanak maddenin o tarihteki hâlinin farklı olabileceği akılda tutulmalıdır.

Şerh, devir yasağı ve tescil arasındaki fark nedir?

Bu üç kavram tapu kaydında birbirine yakın görünse de hukuki sonuçları farklıdır.

Şerh, taşınmazın mülkiyetini değiştirmez. KK m. 7’deki idari şerhte taşınmaz malikin adına kayıtlı kalmaya devam eder; şerh yalnızca kamulaştırma sürecinin başladığını kayda geçirir; idarenin bildirim tarihinden itibaren meydana gelen değişiklikler de idareye bildirilir.

Devir yasağı, malikin taşınmazı başkasına devretme imkânını kapatır. KK m. 31’in (b) bendi bu yasağı mahkemenin tebligatından sonrası için koyar; KK m. 27 ise acele kamulaştırmada el koyma kararıyla birlikte yasağın tapuya şerh edilmesini düzenler. Mülkiyet yine de bu aşamada malikte kalır.

Tescil ise mülkiyetin idareye geçtiği aşamadır. Satın almayla anlaşma hâlinde KK m. 8’e göre, mahkeme aşamasında ise bedelin yatırıldığını gösteren makbuzun ibrazından sonra KK m. 10’a göre taşınmaz idare adına tescil edilir. Mahkeme kararıyla yapılan bu tescil için KK m. 10 ayrıca bir kural öngörür: madde kapsamındaki tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz; tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir.

Örnek durumlarda şerh nasıl değerlendirilir?

Aşağıdaki örnekler yalnızca kanun hükümlerinin işleyişini göstermek içindir; gerçek bir dosyada idarenin yaptığı işlemler ve tapu kaydının içeriği sonucu değiştirebilir.

Örnek 1: Şerhten sonra uzun süre işlem yapılmaması. Bir taşınmazın kaydına kamulaştırma kararından sonra şerh işlenmiş, aradan bir yıl geçmiş, ancak idare mahkemeye başvurmamıştır. KK m. 7’ye göre idare altı ay içinde mahkeme belgesini tapuya sunmadığı için şerhin tapu idaresince resen silinmesi gerekir. Şerh yine de kayıtta duruyorsa, önbelleğimizdeki kararlarda malikin terkin davası açmakta hukuki yararı bulunduğu kabul edilmiştir.

Örnek 2: Mahkemeden davetiye gelmesi. İdare satın alma görüşmesinde anlaşamamış, asliye hukuk mahkemesine başvurmuş ve mahkeme malike KK m. 10’a göre davetiye göndermiştir. Bu tebligattan sonra KK m. 31’in (b) bendine göre taşınmazın başkasına devri yasaktır. Davetiyede, taşınmazın değerine ilişkin savunma ve delillerin tebliğden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirilmesi gerektiği de yer alır (KK m. 10).

Örnek 3: Acele kamulaştırma. Mahkeme, belirlenen değerin bankaya yatırılmasından sonra el koyma kararı vermiştir. KK m. 27’ye göre karar tapuya bildirilir ve devir yasağı tapu kütüğüne şerh edilir; ardından taşınmaz boşaltılır.

Örnek 4: Eski bir şerhin yeni parselde görünmesi. Malik, imar uygulamasından sonra oluşan parselinin kaydında yıllar önce konulmuş bir şerh görür. Önbelleğimizdeki bir kararda, imar uygulamasıyla yeni parsellere taşınan eski şerhlerin terkinine karar verilmiştir. Bu durumda şerhin ilk konulduğu tarih, dayanağı ve lehtarı kayıt geçmişinden izlenir.

Tapu kaydında nelere bakılır?

Önbelleğimizdeki kararlar, mahkemelerin şerhi değerlendirirken tapu kaydındaki bazı bilgilere dayandığını gösterir. Bu bilgiler genel olarak şunlardır:

  • Şerhin tarihi ve yevmiye numarası. Altı aylık süre şerh tarihinden başlar. Kararlarda şerhler tarih ve yevmiye numarasıyla anılmıştır (örneğin E. 2025/16539 ve E. 2026/1852 sayılı dosyalar).
  • Lehtar idare. Şerhin hangi idare lehine konulduğu, olası bir terkin davasında karşı tarafı da belirler.
  • Dayanak madde ve şerh metni. Kaydın KK m. 7’ye mi, m. 31’in (b) bendine mi, yoksa acele kamulaştırmadaki m. 27’ye mi dayandığı ve “satılamaz” gibi bir ibare içerip içermediği, şerhin satışa etkisini anlamak için temel bilgidir.
  • Şerhin dayanağı olan idari yazı. E. 2026/1852 sayılı dosyada, şerh talebine dayanak gösterilen listede dosya numarasının bulunmaması kararda yer almıştır.
  • Parsel geçmişi. İmar uygulaması veya ifraz gibi işlemler eski şerhi yeni parsellere taşımış olabilir.
  • Pay durumu. Paylı mülkiyette şerhin taşınmazın tamamında mı, belirli bir payda mı olduğu kayıtta görülür.

Bu bilgiler bir sonucun garantisi değildir; somut olayın koşulları, örneğin idarenin süresinde dava açıp açmadığı, sonucu değiştirebilir.

Tapu bildirimleri şerh hakkında ne söyler?

Taşınmaz kaydına bir şerh işlendiğinde malikler bunu çoğu zaman tapudan gelen bir bildirimle öğrenir. Önbelleğimizde tapu ve e-Devlet bildirimlerinin metnine, hangi işlemler için gönderildiğine veya kullanılan kısaltmaların anlamına ilişkin bir kaynak bulunmamaktadır. Bu nedenle bildirim metinlerini yorumlamıyoruz. Bildirimin hangi şerhe ait olduğu, yukarıda sayılan tapu kaydı bilgilerinden anlaşılır.

Tapudan gelen bildirimin şerh, tescil veya başka bir işlemle ilgili olabileceği durumlar Tapu Müdürlüğünden Kamulaştırma Mesajı yazısında ele alınmıştır. “31/B” ibaresi taşıyan bildirimler için ise Tapudan 31/B Şerhi Mesajı Geldi: Ne Anlama Gelir? Ne Yapmalı? (2026 Rehberi) sayfasına bakabilirsiniz.

Dayanak

  • 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m. 7, m. 8, m. 10, m. 27, m. 30, m. 31
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2024/13339, K. 2025/5270, T. 16.04.2025
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/16539, K. 2026/8425, T. 06.05.2026
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/6229, K. 2025/18696, T. 25.12.2025
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/371, K. 2026/9040, T. 13.05.2026
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/1852, K. 2026/10405, T. 04.06.2026
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2026/1378, K. 2026/12397, T. 08.09.2026
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/8409, K. 2025/18662, T. 25.12.2025

Kaynaklar ve atıflar

  1. Semra Fırıncı, “Anayasa Mahkemesi’nin Bireysel Başvuru Kararlarında İdarenin Kamulaştırma Kararlarından Doğan Mülkiyet Hakkı İhlalleri”, Terazi Hukuk Dergisi, C. 2026, S. 239, 2026, s. 116-130, DOI: 10.67051/thd.239.07.
  2. Mesih Altuntaş, Kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın idare adına tescili, (Yüksek Lisans Tezi), Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi / Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2024, Ulusal Tez Merkezi, Tez No: 914732.
  3. Haydar Albayrak, “6 Şubat 2023 Depremleri Sonrası Acele Kamulaştırma Uygulamalarının Hukuki Analizi”, Terazi Hukuk Dergisi, C. 2026, S. 237, 2026, s. 24-40, DOI: 10.67051/thd.237.02.

Sıkça sorulan sorular

Kamulaştırma şerhi taşınmazın satışını engeller mi?

Bu, şerhin dayanağına bağlıdır. KK m. 7’deki idari şerhin metninde devir yasağı yazmaz; KK m. 31’in (b) bendi ve acele kamulaştırmadaki KK m. 27 ise devri yasaklar. Önbelleğimizdeki bir kararda tapu kaydında devri engelleyen ‘satılamaz’ şerhi bulunduğu tespit edilmiştir. Somut kayıtta ne yazdığı tapu kaydından görülür.

Kamulaştırma şerhinin süresi var mı?

KK m. 7’nin son cümlesine göre idare, şerh tarihinden itibaren altı ay içinde bedel tespiti ve tescil isteğiyle mahkemeye başvurduğunu gösteren belgeyi tapu idaresine vermezse şerh tapu idaresince resen silinir. Önbellekteki kanun metninde bu sürenin uzatılmasına ilişkin bir hüküm yoktur.

31/B şerhi ile kamulaştırma şerhi aynı şey mi?

Kanunda 31/B adlı ayrı bir madde yoktur. KK m. 31’in (b) bendi, mahkemenin KK m. 10 uyarınca yaptığı tebligattan sonra taşınmazın devrini yasaklar. Yargıtay kararlarında bu bende dayanılarak tapuya konulan şerhten söz edilir ve mahkemeler bu şerhlere KK m. 7’deki altı ay kuralını uygulamıştır.

Altı ay geçtiği hâlde şerh silinmemişse ne olur?

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2025/6229, K. 2025/18696, T. 25.12.2025 kararıyla onanan dosyada, şerh resen silinmemiş ve bedel tespiti ve tescil davası açılmamışsa malikin şerh lehtarı idareye karşı terkin davası açmakta hukuki yararı bulunduğu kabul edilmiştir.

Tapudan gelen bildirim hangi şerhe aittir?

Önbelleğimizde tapu ve e-Devlet bildirimlerinin metnine ilişkin bir kaynak bulunmadığından bildirimin içeriğini yorumlamıyoruz. Hangi şerhin işlendiği, tapu kaydındaki şerh metni, tarih, yevmiye numarası, lehtar idare ve dayanak maddeden anlaşılır.

Bilgilendirme amaçlıdır. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliği taşımaz. Her olayın koşulları farklıdır, mevzuat ve içtihat zamanla değişebilir.