Müdahalenin Meni, Eski Hale Getirme ve Ecrimisil Emsal Karar

tarihinde gönderilmiş tarafından

Müdahalenin Meni, Eski Hale Getirme ve Ecrimisil Emsal Karar

5. Hukuk Dairesi         2015/17211 E.  ,  2016/6036 K.
“İçtihat Metni”


TARİHİ : 12/03/2015
NUMARASI : 2014/767-2015/133

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atmanın önlenmesi, kal, eski hale getirme bedeli ile ecrimisilin tahsili davasından dolayı yapılan yargılama sonunda: Davanın kısmen kabulüne dair verilen yukarıda gün ve sayıları yazılı hükmün Yargıtay’ca incelenmesi, davalı idare vekilince verilen dilekçe ile istenilmiş olmakla, dosyadaki belgeler okunup uyuşmazlık anlaşıldıktan sonra gereği görüşülüp düşünüldü.

– K A R A R –

Dava, kamulaştırmasız el atmanın önlenmesi, kal, eski hale getirme bedeli ile ecrimisilin tahsili istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın el atmanın önlenmesi ve kal talebi yönünden reddine, eski hale getirme bedeli ve ecrimisil yönünden kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı idare vekilince temyiz edilmiştir.
Dava konusu taşınmaza davalı idarece yapılan el atmaya davadan önce son verildiği anlaşıldığından el atmanın önlenmesi ve kal talebinin reddine; mahallinde yapılan keşif ve bilirkişi raporu uyarınca eski hale getirme bedelinin ve ecrimisil tazminatının davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir.Ancak;
6001 sayılı K.. M.. Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun uyarınca davalı idare harçtan muaf olduğu halde aleyhine harca hükmedilmesi,
Doğru değilse de; bu yanılgının giderilmesi yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediğinden,
Gerekçeli kararın hüküm fıkrasının;
a)2 nolu bendindeki cümlenin hükümden tamamen çıkartılmasına, yerine (Davalı idare harçtan muaf olduğundan harç tahsiline yer olmadığına, davacı tarafından yatırılan 93,95 TL harcın talebi halinde davacı tarafa iadesine,) cümlesinin yazılmasına,
b)3 nolu bendindeki (peşin harç 93,95 TL) kelimeleri ve rakamlarının hükümden çıkartılmasına,
c)Aynı bentteki (779, 95) rakamlarının hükümden çıkartılmasına, yerine (686,00) rakamlarının yazılmasına,

d)Aynı bentteki ( 335,37) ve ( 444,58) rakamlarının hükümden çıkartılmasına, yerine sırasıyla ( 294,98) ve (391,02) rakamlarının yazılmasına,
Hükmün böylece DÜZELTİLEREK ONANMASINA, 23/03/2016 gününde oybirliğiyle karar verildi.

KARARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2015/17211 Esas, 2016/6036 Karar sayılı ilamı, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan davalarda talep edilebilecek hukuki korumaların kapsamı bakımından dikkat çekici değerlendirmeler içermektedir.

Dava, taşınmaza kamulaştırma işlemi yapılmaksızın müdahale edildiği iddiasına dayanmakta olup, davacı tarafından kamulaştırmasız el atmanın önlenmesi, müdahalenin kaldırılması (kal), taşınmazın eski hale getirilmesi için gerekli bedelin tahsili ve ecrimisil taleplerinde bulunulmuştur.

Kamulaştırmasız el atma davalarında temel mesele, idarenin taşınmaz üzerinde gerçekleştirdiği müdahalenin niteliğinin belirlenmesidir. Müdahalenin sürekli ve fiili nitelik taşıması halinde taşınmaz malikinin mülkiyet hakkının korunması amacıyla çeşitli taleplerde bulunabilmesi mümkündür. Bu kapsamda yalnızca taşınmaz bedelinin değil, kullanım kaybından kaynaklanan zararların ve gerektiğinde eski hale getirme giderlerinin de değerlendirilmesi gerekmektedir.

Karar, mülkiyet hakkının Anayasal koruma altında bulunduğunu ve idarenin kamulaştırma usullerine uygun davranma yükümlülüğünü bir kez daha ortaya koymaktadır. Özellikle taşınmaza yapılan müdahalenin kapsamı, müdahalenin devam edip etmediği ve malikin uğradığı zararın niteliği, mahkemeler tarafından ayrıntılı şekilde araştırılmalıdır.

Yargıtay’ın bu yaklaşımı, kamulaştırmasız el atma uyuşmazlıklarında yalnızca taşınmazın değeriyle sınırlı bir inceleme yapılmasının yeterli olmadığını göstermektedir. Müdahalenin sonuçları, taşınmazın kullanım imkânındaki azalma ve malik açısından ortaya çıkan diğer zarar kalemleri de değerlendirme konusu yapılmalıdır.

Sonuç olarak karar, kamulaştırmasız el atma davalarında mülkiyet hakkının etkin korunması gerektiğini vurgulayan ve idarenin hukuka aykırı müdahalelerinin tüm sonuçlarıyla birlikte incelenmesini öngören önemli Yargıtay kararları arasında yer almaktadır.

Müdahalenin meni (el atmanın önlenmesi) ve kal davaları, taşınmaz mülkiyetinin korunmasına yönelik iki farklı hukuki taleptir.

  • Müdahalenin meni, taşınmaza yönelik hukuka aykırı müdahalenin durdurulmasını ifade eder. Malik, taşınmazına yapılan veya yapılmakta olan haksız müdahalenin sona erdirilmesini mahkemeden talep eder.
  • Kal talebi ise taşınmaz üzerinde hukuka aykırı şekilde yapılmış yapı, tesis, yol, duvar, direk, boru hattı gibi unsurların kaldırılmasını ifade eder. Başka bir deyişle, müdahalenin fiziksel sonuçlarının ortadan kaldırılması amaçlanır.

Örneğin, bir idare kamulaştırma yapmadan bir taşınmazın üzerinden yol geçirirse, malik hem müdahalenin menini (yeni müdahalelerin durdurulmasını) hem de kal talebiyle yolun kaldırılmasını isteyebilir.

Kısaca;

  • Müdahalenin meni = Haksız müdahalenin durdurulması
  • Kal = Haksız müdahale sonucu yapılan yapı veya tesisin kaldırılmasıdır.
  • Kamulaştırmasız el atma
  • Kamulaştırmasız el atmanın önlenmesi davası
  • Ecrimisil talebi
  • Eski hale getirme bedeli
  • Kal davası
  • Yargıtay 5. Hukuk Dairesi kararı
  • Kamulaştırma davaları
  • Taşınmaz mülkiyet hakkı
  • İdarenin taşınmaza müdahalesi
  • Fiili el atma
  • Kamulaştırmasız el atma tazminatı
  • Kamulaştırmasız el atmada ecrimisil
  • Mülkiyet hakkının korunması
  • İdarenin sorumluluğu
  • Taşınmazın eski hale getirilmesi
  • Kamulaştırma hukuku güncel içtihatlar
  • Yargıtay kamulaştırmasız el atma kararları