İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

5. HUKUK DAİRESİ

ESAS NO : 2024/2209

KARAR NO : 2026/1038

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

MAHKEMESİ : ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ VE NUMARASI : 28/05/2024 – 2023/714 Esas – 2024/323 Karar

DAVACI : TEİAŞ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

VEKİLİ : Av. MUHARREM ÖZKUL

DAVALI :

VEKİLİ : Av. İBRAHİM ÇINAR

DAVANIN KONUSU : Kamulaştırma Bedelinin Tespiti ve Tescil

DAVA TARİHİ : 04/12/2023

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 20/05/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 21/05/2026

Yukarıda gün ve sayısı yazılı hükmün istinaf incelenmesi talep edilmiş olmakla, dairemizce dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda gereği görüşülüp düşünüldü; TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ: Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Kırklareli İli, Babaeski İlçesi, Erikleryurdu Köyü, 112 ada 51 ve 80 parsel sayılı taşınmazların 4650 sayılı Kanunla değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi gereğince kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir. MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece davanın kabulü ile; kamulaştırma bedelinin 263.073,05-TL olarak tespitine, bedele dava tarihinden karar tarihine kadar yasal faiz işletilmesine, taşınmazlara alınan bilirkişi raporuna ekli krokide 112 ada 51 parsel sayılı taşınmazın 1.983,27 m²’lik kısmınını ve aynı raporda 112 ada 80 parsel sayılı taşınmazın 4.913,69 m²’lik kısmının davacı idare lehine irtifak hakkı tesisi ile tapuya tesciline karar verilmiştir. İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ : Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; bedelin yüksek belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının hatalı olduğunu, objektif değer artış oranının yüksek belirlendiğini, 2023 yılı ilçe tarım verilerine YÜ-ÜFE uygulanmasının hatalı olduğunu, irtifak nedeniyle belirlenen değer azalış oranının yüksek olduğunu, idareleri lehine vekalet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; belirlenen bedelin düşük olduğunu, 2024 yılı tarım verilerine göre değerlendirme yapılması gerektiğini, kapitalizasyon faiz oranının hatalı olduğunu, objektif değer artış oranı ve değer düşüklüğü oranının düşük uygulandığını, münavebeye kavun, karpuz, silajlık mısır alınması gerektiğini, ürün giderlerinin yıllık ortalama brüt gelirin 1/3’ünü geçemeyeceğini, ürünlerin verim ve fiyatının düşük, giderlerinin yüksek alındığını, bedele kamu alacaklarına uygulanacak en yüksek faizin uygulanması gerektiğini ileri sürmüştür.

BELGE VE DELİLLER : Davacı idare tarafından sunulan kamulaştırma belgeleri, tapu kaydı, resmi kurumlara yazılan müzekkerelere verilen cevabi yazılar, yapılan keşif ve sonrasında alınan bilirkişi raporu.

GEREKÇE VE DEĞERLENDİRME: Dosya kapsamı, mevcut delil durumu, ileri sürülen istinaf sebepleri, istinaf sebepleriyle bağlılık ve kamu düzeni ilkesi dikkate alındığında; Arazi niteliğindeki taşınmaza, mahallinde yapılan keşif sonucu net gelir esasa alınarak değer biçilmesi yöntem olarak doğrudur ancak; 1-Münavebeye alınan ürünlerin üretim masraflarının en fazla brüt gelirin 1/3’ü oranında olabileceği dikkate alınmadan, 1/2 oranında indirim yapılmak suretiyle eksik bedel tespiti doğru olmadığı gibi, 2-Anayasa Mahkemesinin 05/04/2023 gün ve 2022/83 – 2023/69 sayılı, 01/08/2023 tarih ve 32266 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan kararı ile Kamulaştırma Kanununun değişik 10. maddesinin dokuzuncu fıkrasının iptal edilmesi ve YHGK’nun 08/04/2026 gün ve 2025/5 – 113 sayılı kararı gözetilerek, hüküm altına alınan fark bedele dava tarihinden karar tarihine kadar kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz işletilmesi gerektiğinden, Kararın kaldırılmasına, iade nedenlerine göre sair istinaf itirazları değerlendirilmeksizin davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine iadesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM :Ayrıntıları ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Yukarıda yazılı nedenlerle; Babaeski 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 28/05/2024 tarih ve 2023/714-2024/323 sayılı kararının KALDIRILMASINA, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine İADESİNE,

2-Taraflarca yatırılan istinaf karar harcının talep halinde iadesine, istinaf başvuru harcının hazineye gelir kaydına,

3-Yapılan istinaf yargılama giderlerinin mahkemesince karara bağlanmasına,

4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

5-Kararın niteliği gereği mahkemesince taraflara tebliğine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, 6100 sayılı HMK.nun 353/1-a/6. maddesi uyarınca KESİN olarak oy birliği ile karar verildi. 20/05/2026

Kararın Değerlendirilmesi

Bu karar özellikle iki nedenle uygulama açısından önem taşımaktadır.

1. Tarımsal üretim giderleri %50 olarak kabul edilemez

Kamulaştırma Kanunu’nun 11. maddesi uyarınca tarım arazilerinde değer tespiti net gelir yöntemine göre yapılmaktadır. Net gelir hesabında üretim giderlerinin gerçeğe uygun belirlenmesi büyük önem taşır.

İstanbul BAM, üretim giderlerinin otomatik olarak brüt gelirin yarısı kabul edilmesini doğru bulmamış; Yargıtay’ın uzun yıllardır benimsediği “üretim giderleri en fazla brüt gelirin 1/3’ü olabilir” ilkesini yeniden vurgulamıştır.

Bu yaklaşım, kamulaştırma bedelinin gereğinden düşük belirlenmesini önleyen önemli bir güvencedir.

2. En önemli yenilik faiz uygulamasıdır

Kararın en dikkat çekici yönü ise faiz konusudur.

Anayasa Mahkemesi’nin 2023 yılında verdiği iptal kararı sonrasında, kamulaştırma bedeline uygulanacak faiz konusunda önemli bir değişiklik yaşanmıştır.

İstanbul BAM, artık dava tarihinden karar tarihine kadar oluşan fark bedele yalnızca yasal faiz değil, kamu alacakları için uygulanan en yüksek faiz oranının uygulanması gerektiğini açıkça kabul etmiştir.

Bu yaklaşım özellikle uzun süren kamulaştırma davalarında taşınmaz maliklerinin enflasyon karşısında uğradıkları değer kaybının önemli ölçüde telafi edilmesini sağlayacaktır.