Kamulaştırma Bedelinin Düşmesi Durumunda Fazla Ödenen Bedelin İadesi: Faizli mi, Faizsiz mi?
Kamulaştırma Kanunu’nun 10. maddesi kapsamında açılan kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarında, ilk derece mahkemelerince hükmedilen bedeller idareler tarafından bankaya bloke edilmekte ve hak sahiplerine ödenmektedir. Ancak, istinaf veya temyiz incelemesi neticesinde yerel mahkeme kararının kaldırılması, yeniden bilirkişi incelemesi yapılması ve bu süreçte ilk tespit edilen bedelin altında bir kamulaştırma bedeli çıkması (kamulaştırma bedelinin azalması) sıkça karşılaşılan bir durumdur.
Bu makalede, kamulaştırma bedelinin istinaf kararı sonrasında düşmesi durumunda, fazla bloke edilen veya ödenen tutarın idareye iadesinin faizli mi yoksa faizsiz mi olacağı, Yargıtay uygulamaları ve güncel Bölge Adliye Mahkemesi kararları çerçevesinde incelenmiştir.
1. Hukuki Durum ve Temel Tartışma
Kamulaştırma davalarında idare, mahkemenin ilk derece kararı gereğince tespit edilen bedeli ilgili banka hesabına yatırır. Bu bedel, hak sahibi (davalı) tarafından çekilebilir. İstinaf aşamasında kararın kaldırılması ve yeniden rapor alınması sonucunda, ilk bedelin fazla olduğunun anlaşılması halinde aradaki farkın idareye iadesi gerekmektedir.
Buradaki temel hukuki uyuşmazlık, paranın haksız veya fazladan çekilmiş olması halinde idarenin faiz talep edip edemeyeceği ve faizin hangi tarihten itibaren hesaplanacağı noktasında toplanmaktadır.
2. Yargıtay Uygulaması ve Faiz Yükümlülüğü
Yargıtay’ın ilgili dairelerinin yerleşik içtihatlarına göre idarenin ödeme talebi ile faiz işlemeye başlar. İdare ödeme ihtarı öncesine ilişkin davalılardan faiz talep edemez. Ancak davalının bankaya depo edilmiş parayı faizi ile çekmiş olması durumunda bu faiz de idareye iade edilmelidir.
- Para Davalı Tarafından Çekilmişse: Davalının parayı bankadan çektiği tarihten itibaren işleyen mevduat faiziyle birlikte (veya paranın bankada kaldığı süreye göre işletilen faizle) idareye iadesine karar verilmelidir.
- Para Bankada Duruyorsa: Para henüz davalı tarafından çekilmemişse, yine bankada tahakkuk eden (varsa) mevduat faizi ile birlikte idareye iadesi sağlanır.
3. Mahkeme Kararlarında Resen Değerlendirme İlkesi
İstinaf mercii veya ilk derece mahkemesinin bozma/kaldırma sonrası yapacağı yargılamada, tarafların bu yönde açık bir talep ve dilekçesi olmasa dahi, kamulaştırma hukukundaki kamu yararı ve hakkaniyet ilkeleri gereği fazla ödemelerin iadesi hususu mahkemece resen (kendiliğinden) gözetilmelidir.
Konuya ilişkin güncel ve emsal nitelikteki Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi kararı şu şekildedir:
Tekirdağ Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi Kararı*
Dosya No: 2026/2332
Karar No: 2026/2540
Karar Tarihi: 01.07.2026
“Ayrıca, alınacak ek rapora istinaden kamulaştırma bedeli belirlendikten sonra, kaldırma kararı öncesinde fazla bloke edilen bedel olup olmadığı resen değerlendirilerek; varsa bu bedelin ‘davalı tarafça bankadan çekilmişse bankadan çekilinceye kadar (varsa) işlemiş mevduat faiziyle davalıdan alınarak davacıya iadesine, bankadan çekilmemişse (varsa) işlemiş mevduat faiziyle davacıya iadesine’ dair karar verilmesi hususunun da resen değerlendirilmesi…”
Sonuç
Kamulaştırma bedelinin istinaf incelemesi sonrasında yeniden yapılacak raporlama ile düşmesi durumunda, idare tarafından fazladan ödenen ya da bloke edilen tutarın iadesi faizli olarak gerçekleştirilir.
Yargı kararları uyarınca; bedel davalı tarafça çekilmişse bankadan çekildiği tarihten itibaren işlemiş mevduat faiziyle, henüz çekilmemişse bankada tahakkuk eden mevduat faiziyle birlikte idareye iade edilir. Bu husus, yargılama makamlarınca talep beklenmeksizin resen hüküm altına alınması gereken temel bir kuraldır.