Kamulaştırmada Yurt Dışına Tebligat Usulü, MERNİS ve Usulsüz Tebligat İtirazı

Kamulaştırma davalarında hak düşürücü süreler ve itiraz hakları, resmi tebligatın yapıldığı tarihte işlemeye başlar. Ancak yurt dışında yaşayan vatandaşların Türkiye’deki taşınmazlarına ilişkin tebligatlarda sıklıkla usulsüzlük yapılmakta; malikin haberi dahi olmadan davalar sonuçlanmakta veya hak düşürücü süreler geçmiş gibi gösterilmektedir. 7201 sayılı Tebligat Kanunu ve Yargıtay’ın yerleşik içtihatları doğrultusunda yurt dışına tebligat usulünü ve usulsüz tebligatın düzeltilmesini inceliyoruz.

1. Yurt Dışında Yaşayan Türk Vatandaşlarına Tebligat Nasıl Yapılır? (Tebligat Kanunu m. 25/a)

7201 sayılı Tebligat Kanunu’nun 25/a maddesi uyarınca, yurt dışında ikamet eden bir Türk vatandaşına yapılacak tebligatlar özel bir usule tabidir:

• Konsolosluk Bildirimi: Tebligat evrakı, mahkeme veya idare tarafından Dışişleri Bakanlığı kanalıyla muhatabın bulunduğu yerdeki Türk Büyükelçiliği veya Başkonsolosluğuna gönderilir.
• Tebliğ İhbarnamesi: Temsilcilik, o memleketteki mevzuatın izin verdiği usulle muhataba bir ihbarname göndererek evrakı almak üzere 30 gün içinde konsolosluğa gelmesini bildirir.
• Tebliğ Tarihinin Belirlenmesi: Muhatap süresi içinde konsolosluğa giderse evrak teslim edildiği gün tebliğ edilmiş sayılır. Süresi içinde mazeretsiz başvurulmazsa, 30 günlük sürenin son günü tebligat yapılmış kabul edilir.

2. En Sık Yapılan Tebligat Hataları ve Usulsüzlükler

Uygulamada idareler ve mahkemeler, yurt dışı tebligat prosedürünün 3-6 ay sürebilmesinden kaçınmak için çoğu zaman usule aykırı yollara başvurmaktadır:

1. Türkiye’deki Eski Adrese Tebligat (m. 21 ve m. 35 Uygulaması): Malikin MERNİS sisteminde yurt dışı adresi kayıtlı olmasına rağmen, sistemdeki eski Türkiye adresine tebligat çıkarılması ve muhtara teslim edilerek tebliğ edilmiş sayılması tamamen usulsüzdür.
2. Yurt Dışı Adresi Bilindiği Halde İlanen Tebligat Yapılması: Adresi tespit edilebilen bir kişiye ilanen tebligat yapılması geçersizdir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları gereğince, adres araştırması eksik yapılarak çıkarılan ilanen tebligatlar yok hükmündedir.
3. Tapu Kaydındaki Adrese Doğrudan Tebligat: Yıllar öncesine ait tapu tescil evrakındaki güncel olmayan adrese yapılan ve bila tebliğ dönen tebligatlarda usulüne uygun araştırma yapılmadan işlem tesis edilemez.

3. Usulsüz Tebligat Halinde Ne Yapılmalıdır? (Tebligat Kanunu m. 32)

Bu hüküm, yurt dışındaki malik için en büyük hukuki güvencedir. Eğer tebligat usulsüz yapılmışsa:

• Malik veya özel yetkili kamulaştırma vekili, tebligatı fiilen öğrendiği tarihi mahkemeye bildirir.
• Tebliğ tarihi bu beyan tarihi olarak düzeltilir.
• Böylece Kamulaştırma Bedel Tespiti ve Tescil Davası kapsamındaki 30 günlük itiraz, cevap ve bilirkişi raporuna karşı beyan sunma süreleri baştan itibaren işlemeye başlar; kaçırıldığı zannedilen haklar eksiksiz olarak geri kazanılır.

Bağlantılı Rehberler ve İlgili Makaleler